۴ آذر

ارزیابی تیپ در گاوهای شیری هلشتاین

طبقه بندی کردن تیپ در گاوهای شیری هلشتاین

 

 

 

 

پس از اینکه ارزیاب تیپ  گاوهای شیری را ارزیابی کرد و صفات مختلف بدنی را مورد اندازه گیری یا قضاوت چشمی قرارداد  بایستی بر اساس امتیازات حاصله ؛ گاوهای شیری را  کلاسه بندی یا طبقه بندی کرد.         در روش طبقه بندی  معمولا نمره مربوط به هر قسمت از بدن دام جداگانه محاسبه گشته و پس از آن  نمره تیپ نهایی یا فاینال اسکور و سپس امتیاز کل تیپ دام مشخص می گردد.  امتیاز کل یا فاینال کلاس برای گاوهای شیری هلشتاین در طبقات مختلف زیر قرار می گیرد:

 

طبقه امتیازکل
Excellent ۹۰-۱۰۰
Very Good ۸۵-۸۹
Good plus ۸۰-۸۴
Good ۷۵-۷۹
Fair ۶۵-۷۴
Poor ۵۰-۶۴

 

تعیین امتیاز نهایی یا فاینال اسکور:

 

 

برای تعیین امتیاز نهایی قسمتهای مختلف بدن گاو امتیاز بندی شده  و سپس نمره هر قسمت از بدن دام جداگانه محاسبه و در تعیین نمره نهایی مورد استفاده قرار می گیرد.برای این کار بدن یک گاو شیری به ۵ قسمت اصلی زیر  تقسیم بندی می گردد:

۱- چهار چوب بدنی و ظرفیت پذیری دام که در تقسیم بندی کانادایی نمره ۲۰ و در تقسیم بندی آمریکایی نمره ۱۵ را به خود اختصاص می دهد.

۲- کپل که در سیستم طبقه بندی کانادایی نهایتا ۱۰ نمره به آن تعلق می گیرد.

۳- دست و پا  که در سیستم طبقه بندی کانادایی نمره ۱۶ و در طبقه بندی آمریکایی نمره ۱۵ را به خود اختصاص می دهد.

۴- سیستم پستانی که در هر دو روش  طبقه بندی بیشترین امتیاز یعنی ۴۰ را به خود اختصاص می دهد.

۵- خصوصیات شیرواری  که در سیستم کانادایی  نمره ۱۴ و در سیستم طبقه بندی امریکایی نمره ۲۰ به آن تعلق میگیرد.

 

همانطور که مشخص است  سیستم طبقه بندی تیپ در هر کشور جداگانه می باشد و  هر کشوری با توجه به استراتژی اصلاح نژادی خود  نمره مربوط به قسمتهای مختلف بدن دام را تعیین  می نماید . مثلا در سیستم طبقه بندی کانادایی نمرات قسمتهای مختلف بدن به شرح زیر است:

نمره نهایی قسمتهای مختلف بدن
۲۰ چهارچوب بدنی و ظرفیت پذیری
۱۰ کپل
۱۶ دست وپا
۴۰ سیستم پستانی
۱۴ خصوصیات شیرواری

 

در سیستم طبقه بندی آمریکایی  نمرات قسمتهای مختلف بدن دام به شرح زیر تعیین می گردد:

نمره نهایی قسمتهای مختلف بدن
۱۵ چهار چوب بدنی
۲۰ خصوصیات شیرواری
۱۰ ظرفیت پذیری بدنی
۱۵ دست و پا
۴۰ سیستم پستانی

 

همانطور  که ملاحظه میشود در هر دوسیستم نمره نهایی یا فاینال اسکور حد اکثر به عدد ۱۰۰ خواهد رسید.

 

حال با توجه به اینکه سیستم طبقه بندی تیپ در کشور ایران نزدیک به سیستم  کانادایی میباشد به توضیح این سیستم خواهیم پرداخت:

 

۱- چهار چوب بدنی و ظرفیت پذیری : (نمره نهایی ۲۰)

در این قسمت  امتیازهای مربوط به صفات زیر : قد؛ عرض سینه؛ اندازه بدن؛ قدرت کمر و عمق بدن  محاسبه گشته و نمره نهایی برای آن تعیین می شود. هر یک از صفات فوق درصدی از امتیاز نهایی این قسمت را به خود اختصاص می دهند.از کل نمره این بخش که ۲۰ میباشد مقدار۱۵% به قد و قامت؛۸% به توازن بدن؛۲۰% به اندازه بدن؛ ۲۹% به عرض سینه؛۲۰% به عمق بدن؛۸% به قدرت کمر اختصاص داده میشود.          در این بخش معایب تیپی زیر نیز ممکن است توسط ارزیاب دیده شده و آنها را در  اسکور کارت علامت زده باشد که شامل : کجی صورت؛شانه بالی؛پشت شانه ضعیف؛ میباشد . چنانچه این معایب مشاهده شده باشد بین ۰٫۵ تا ۲ امتیاز از کل امتیاز این قسمت کسر می گردد.

 

 

۲- کپل (نمره نهایی ۱۰ )

در قسمت کپل صفات زیر : شیپ کپل؛ طول لگن؛عرض لگن مد نظر قرار گرفته و در نهایت نمره نهایی به آن داده میشود. از کل امتیاز که عدد ۱۰ میباشد؛ ۳۶% به شیب کپل؛۴۲% به عرض لگن  و ۲۲% به طول لگن و قدرت کمر دام داده میشود. چنانچه در این بخش معایب تیپی ذیل توسط ارزیاب مشاهده شده و  در اسکور کارت علامت زده شده باشد :مفصل خاصره پایین؛ مقعد فرو رفته؛ کجی دم؛ زمختی دم و دنبالچه پیشرفته بین ۰٫۵ تا ۲ امتیاز از امتیاز نهایی این قسمت کسر میگردد.

 

۳- دست و پا ( نمره نهایی  ۱۶ )

صفات مربوط به دست و پا شامل : وضعیت پاها از دید جانبی؛ وضعیت پاها از دید پشتی؛ زاویه سم میباشد. از کل امتیاز این بخش که ۱۶ میباشد؛۲۵% به زاویه سم؛۲۵% به عمق پاشنه سم؛۱۵% به کیفیت استخوانهای ساق پا؛۱۵% به طرز قرار گرفتن پاها از دید جانبی و ۲۰% به طرز قرار گرفتن پاها از دید پشتی تعلق خواهد گرفت. چنانچه ارزیاب معایب زیر را مشاهده و در اسکور کارت علامت زده باشدبین ۰٫۵ تا ۳ امتیاز از نمره نهایی این قسمت کسر می گردد. این معایب شامل: سم باز؛انحراف سم دستها؛ مفصل خرگوشی زمخت؛ بخولوق ضعیف؛مفصل خرگوشی نزدیک  و  انحراف سم پاها میباشند.

 

۴- سیستم پستانی (نمره نهایی  ۴۰ )

برای سهولت در طبقه بندی سیستم پستانی ؛ صفات پستانی در دو پستان جلویی و عقبی بطور مجزا نمره دهی  و در نهایت ارزیابی می شوند.

الف_ پستان جلو:   (نمره نهایی ۱۴)

صفات مربوط به این قسمت شامل : اتصال جلوی پستان ؛ طول سرپستانکهای جلو ؛ نحوه استقرار سرپستانکهای جلو ؛ عمق پستان؛ بافت پستان و لیگامان میانی پستان  می باشند. از کل امتیاز مربوط به صفات پستان جلویی که ۳۵% از ۴۰ نمره  (۱۴ امتیاز)را تشکیل می دهد مقادیر ۴۵% به اتصال جلو پستان و ۲۰% به نحوه استقرار سرپستانکهای جلو  و ۵% به طول سرپستانکهای جلو و ۸% به عمق پستان و ۱۲% به بافت پستان و ۱۰% به لیگامان میانی پستان تعلق می گیرد.

 

ب- پستان عقب :      (   نمره نهایی  ۱۸ )

صفات این قسمت شامل : ارتفاع پستان عقب ؛ عرض پستان عقب؛نحوه استقرار سرپستانکهای عقبی؛ عمق پستان ؛ بافت پستان و لیگامان میانی پستان  میباشند.  از کل امتیاز صفات پستان عقبی که ۴۵% از  ۴۰ امتیاز را (۱۸ امتیاز) تشکیل می دهد ؛ مقادیر ۲۳% به ارتفاع پستان عقب و ۲۳% به عرض پستان عقب و۱۴% به نحوه استقرار سرپستانکهای عقب و۱۲% به عمق پستان و ۱۴% به بافت پستان و ۱۴% به لیگامان میانی پستان  تعلق می گیرد.

 

سه صفت مهم پستان شامل : عمق پستان ؛ بافت پستان و لیگامان میانی پستان ؛ مجموعا  ۸ نمره از کل امتیاز پستانی (یا ۲۰% از امتیاز کل)  را تشکیل می دهند که سهم هریک از آنها از این ۸ نمره به ترتیب زیر است:

۶% عمق پستان و ۷% بافت پستان و ۷% لیگامان میانی پستان .

معایب سیستم پستانی :

معایب سیستم پستانی شامل : پستان چهار تکه ای ؛ برآمده؛ نامتوازن و معایب سرپستانکها شامل : سرپستانک اضافی مترشحه ؛قطور؛ باریک؛ قیفی؛ کوری و غیر عمودی بوده که در مجموع بین ۰٫۵ تا ۳ امتیاز از کل نمره بدلیل وجود این معایب در صورت علامت خوردن در اسکور کارت توسط ارزیاب از کل نمره پستانی کسر می گردد.

 

۵- خصوصیات شیرواری (  نمره  ۱۴ )

 

این خصوصیات که  نشاندهنده  شیروار  بودن گاو شیری میباشد  همیشه مورد علاقه دامداران بوده  و همه آنها سعی می کنند که دارای دامهایی با خصوصیات شیرواری بالا باشند. در این بخش صفات زیر مد نظر قرار می گیرند: آنگولاریتی  یا زاویه دار بودن بدن؛کیفیت استخوانها خصوصا استخوانهای هیپ ؛ پین ؛ مفصل خرگوشی و ساق پاها ؛ بافت پستان و عرض سینه . از مجموع نمره این بخش مقادیر ۶۰% به آنگولاریتی ؛ ۱۰% به کیفیت استخوانها ؛۱۵% به بافت پستان و ۱۵% به عرض سینه دام تعلق می گیرد.                                                      معایب این قسمت نیز شامل : فاقد خصوصیات شیرواری؛ فشردگی دنده ها میباشند که  در صورت علامت دار شدن آنها در اسکور کارت توسط ارزیاب به ازائ هرکدام ۱ نمره از نمره نهایی این بخش کسر می گردد.

 

در پایان مجددا  جدول امتیازات تیپ یک گاو شیری هلشتاین را  یاد آوری مینماییم:

چهارچوب بدنی و ظرفیت پذیری کپل دست و پا سیستم پستانی خصوصیات شیردهی امتیاز نهایی طبقه نهایی
۲۰ ۱۰ ۱۶ ۴۰ ۱۴ ۱۰۰ ٍExcellent

 

مهندس حمیذرضا کامیارنژاد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *